Piosenki Powstania Warszawskiego



          Piosenka towarzyszyła żołnierzowi polskiemu od wieków. Była z nim na biwakach, w obozach i na polach bitew. W trudnych chwilach podtrzymywała go na duchu i zagrzewała do walki. Pomagała znosić trudy marszu, łagodziła chwile samotności i tęsknoty za bliskimi.
          W trudnych chwilach okupacji powstało szereg piosenek, które na trwałe pozostały w pamięci. Tworzono je dla moralnego wsparcia działań partyzanckich i dywersji, dla potrzymania ducha narodu. Poza kompozycjami spontanicznymi niektóre piosenki powstały z inspiracji wydawnictw Armii Krajowej kolportującej później m.in. zbiór "Pieśni walki podziemnej".
          Ze względu na sytuację piosenki były pisane i rozpowszechniane anonimowo. Ich twórcy kryli się pod pseudonimami, pozostając często do końca bezimiennymi. Poza amatorami piosenki czasu okupacji i Powstania tworzyli wybitni kompozytorzy tacy jak Witold Lutosławski, Andrzej Panufnik czy Jan Maklakiewicz i poeci jak Krzysztof Kamil Baczyński czy Aleksander Maliszewski.

Do najbardziej popularnych piosenek lat 1939-1943 należały

Warszawianka
Serce w plecaku
Do broni
Naprzód do boju żołnierze
Szturmówka
Hej chłopcy, bagnet na broń
Maszeruje pluton przez zielony las
Natalia
Dorota
Rozszumiały się wierzby płaczące
Do broni Polacy
Hymn Szarych Szeregów
Pieśń Szarych Szeregów.


          Szereg wspaniałych piosenek oddających klimat tamtego okresu powstało w czasie 63 dni Powstania Warszawskiego. Wydawałoby się, że warunki panujące w Powstaniu nie skłaniały do śpiewania piosenek, a jednak śpiewano. Przez cały czas Powstania były również organizowane koncerty zarówno muzyki rozrywkowej jak i poważnej. Napisano kilkanaście piosenek zarówno podniosłych o olbrzymim ładunku emocjonalnym jak i żartobliwych. Były to chronologicznie:

Warszawskie dzieci
Marsz Śródmieścia
Pałacyk Michla
Marsz Żoliborza
Chłopcy silni jak stal
Marsz robotników Elektrowni
Kompania 1114
Dziś idę walczyć - Mamo
Marsz Mokotowa
Marsz kompanii K-3
Na wojenkę poszli chłopcy
Piosenka
Zośka
Sanitariuszka Małgorzatka
Mała dziewczynka z AK


Bezpośrednio po upadku Powstania powstały:

Piosenka o mojej Warszawie
Hej, maszerujemy po obozie
Ukochana, ja wrócę


Piosenki poświęcone Powstaniu powstawały również wiele lat po jego zakończeniu. Należy do nich np.:
Marsz Chrobry II napisany w 1993 r. przez jednego z uczestników Powstania.

          Mimo upływu kilkudziesięciu lat piosenki okupacyjne i powstańcze w dalszym ciągu są w żywej pamięci warszawiaków, są śpiewane przez młodzież harcerską, nadal wywołują wzruszenie i refleksję nad historią Warszawy i Polski.

Maciej Janaszek-Seydlitz





Copyright © 2005 SPPW1944. Wszelkie prawa zastrzeżone.